Nước lớn vừa rút, nhìn lá lúa mà bón: đọc màu lá, tính lượng NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE cho cữ đón đòng Thu Đông

Đăng ngày 05/10/2026 · Công ty TNHH Út Nữ

> Cảnh báo: Nội dung bài này được tạo / hỗ trợ bởi AI trên cơ sở tổng hợp tài liệu công khai. Công ty TNHH Út Nữ miễn trừ trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong bài. Anh chị nên đối chiếu bao bì, hướng dẫn nhà sản xuất, lịch thời vụ địa phương và liên hệ hotline để được tư vấn phù hợp điều kiện thực tế.

Mấy ngày cuối tháng 9, đầu tháng 10, nước lớn tràn bờ nhiều ruộng ven sông Tiền, sông Hậu. Ở Vĩnh Long, kỳ triều cường từ khoảng 25/9 đến 1/10/2026 được dự báo gây ngập sâu ở nhiều khu vực trũng thấp (DASCO, 2026). Ở Cần Thơ, tới giữa tháng 9 còn hơn 46.000 ha lúa Thu Đông – Mùa đang làm đòng và khoảng 20.800 ha còn ở giai đoạn đẻ nhánh; từ cuối tháng 9 đến giữa tháng 11/2026 dự kiến có thêm 4–5 đợt triều cường vượt báo động III (TTXVN, 2026).

Nước rút rồi, ra đồng nhìn ruộng, nhiều anh chị thấy lá lúa nhợt đi, có chỗ vàng, có chỗ vẫn xanh. Câu hỏi quen thuộc ở cửa hàng là: "Lúa sắp đón đòng, mỗi công rải bao nhiêu ký là vừa?". Câu trả lời nằm ngay trên lá lúa và dưới gốc lúa. Bài này hướng dẫn cách đọc rễ trước, đọc màu lá sau, rồi đổi màu lá ra số ký phân cho từng công ruộng, lấy NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE làm ví dụ, theo nguyên tắc đúng loại – đúng lúc – đúng lượng.

Bước 1: Nước vừa rút, nhổ một bụi lúa lên xem rễ

Ngành nông nghiệp Cần Thơ khuyến cáo: khi nước rút, bà con kiểm tra sức tăng trưởng của cây, giảm lượng đạm và tăng cường kali để lúa phục hồi (TTXVN, 2026). Chữ "kiểm tra" ở đây là việc làm trước tiên. Nước ngập làm vùng rễ thiếu oxy, rễ hút phân kém; vì vậy không nên vội bón nhiều phân ngay sau ngập mà phải xem rễ, độ ẩm đất và sức cây trước (DASCO, 2026).

Cách xem đơn giản: nhổ vài bụi ở chỗ trũng nhất và chỗ cao nhất trong ruộng, rửa sạch bùn.

• Rễ có nhiều rễ trắng, rễ vàng nâu nhạt mới ra: rễ đang hồi, có thể chuẩn bị bón.
• Rễ thô, thưa, nhiều rễ đen, lá dưới có đốm nâu nhỏ bắt đầu từ chóp lá, lá ngả màu cam vàng: đây là biểu hiện của ngộ độc sắt thường gặp trên ruộng ngập lâu, thoát nước kém (IRRI, n.d.-b). Lúc này rải phân xuống, rễ cũng khó hút. IRRI hướng dẫn tháo nước, giữ ruộng ẩm nhưng không đọng nước khoảng 7–10 ngày để rễ có oxy (khuyến cáo này được nêu cho giai đoạn đẻ nhánh), đồng thời bón cân đối và đủ kali (IRRI, n.d.-b). Chờ thấy rễ trắng mới ra rồi hãy bón.

Bước 2: Đọc màu lá cho đúng

Sau ngập, nhìn cả ruộng từ bờ rất dễ "thấy vàng là bón đạm". Muốn đọc màu lá có căn cứ, có thể dùng bảng so màu lá (LCC) của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) – công cụ mà quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở ĐBSCL cũng khuyến khích dùng để điều chỉnh đạm (Nguyễn Thị Thúy Kiều, 2025). Cách đọc theo IRRI (IRRI, n.d.-a):

1. Chọn ngẫu nhiên ít nhất 10 bụi lúa không bệnh, ở chỗ lúa mọc đều. 2. Mỗi bụi chọn lá trên cùng đã mở hết, đặt khúc giữa lá lên bảng, không ngắt lá. 3. Đứng che bóng cho lá khi so, vì nắng chiếu thẳng làm sai màu. Nên để cùng một người đọc, vào cùng giờ trong ngày. 4. Màu nằm giữa hai ô thì lấy trung bình, ví dụ giữa ô 3 và ô 4 thì ghi 3,5. Lấy trung bình của 10 lá.

Bảng của IRRI có 4 ô từ xanh vàng (ô 2) tới xanh đậm (ô 5). Với đa số giống, IRRI quy ước: xanh vàng ≈ ô 3, xanh trung bình ≈ ô 3,5, xanh ≈ ô 4 (IRRI, 2007). Bảng dùng được tới khoảng 5–10 ngày sau khi lúa làm đòng (IRRI, n.d.-a), nghĩa là đúng cữ đón đòng của lúa Thu Đông sạ muộn hiện nay.

Lưu ý riêng cho ruộng vừa qua nước lớn: đọc màu lá sau khi rễ đã hồi, không đọc khi ruộng còn ngập hay rễ còn đen. Lá vàng vì rễ hư khác với lá vàng vì thiếu đạm; bón thêm đạm cho ruộng rễ hư chỉ làm phí phân.

Bước 3: Đổi màu lá ra số ký phân mỗi công

IRRI khuyên tăng lượng đạm khi lá xanh vàng, giảm khi lá xanh; giai đoạn từ sau làm đòng tới trổ, mức tham khảo khoảng 25 kg N/ha, và không bón quá nhiều đạm trong giai đoạn này, nhất là ở vụ ít nắng, để giảm rủi ro đổ ngã và sâu bệnh (IRRI, 2007). Vụ Thu Đông mưa dầm chính là vụ ít nắng.

Mỗi 10 kg NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE cung cấp 1,5 kg đạm (N), 0,5 kg lân (P₂O₅) và 2 kg kali (K₂O). Từ đó, có thể quy đổi minh họa cho một công ruộng 1.000 m² như sau:

| Màu lá trung bình (sau khi rễ đã hồi) | Ruộng đang nói gì | Lượng 15-5-20+TE minh họa | Dưỡng chất tương ứng mỗi ha | |---|---|---|---| | Xanh đậm, khoảng ô 4 trở lên | Đạm còn đủ | 6–8 kg/công (60–80 kg/ha) | 9–12 kg N; 12–16 kg K₂O | | Xanh trung bình, khoảng ô 3,5 | Đúng nhịp | 10–15 kg/công (100–150 kg/ha) | 15–22,5 kg N; 20–30 kg K₂O | | Xanh vàng, khoảng ô 3 trở xuống, rễ trắng đã ra | Cần thêm đạm | 15–17 kg/công (150–170 kg/ha) | 22,5–25,5 kg N; 30–34 kg K₂O | | Vàng kèm rễ đen, đốm nâu từ chóp lá | Rễ chưa hồi | Chưa rải, xử lý nước trước (Bước 1) | – |

Mấy điều cần hiểu đúng về bảng này:

• Đây là phép tính minh họa từ thành phần ghi trên bao và mức tham khảo của IRRI, không phải khuyến cáo riêng của nhà sản xuất cho từng ruộng. IRRI cũng lưu ý ngưỡng màu lá cần được hiệu chỉnh theo giống và điều kiện địa phương (IRRI, 2007).
• Ngay cả ruộng lá xanh vàng, mức minh họa cũng giữ lượng đạm quanh 25 kg N/ha, không vượt xa mức tham khảo, vì tăng đạm mạnh lúc này trong mùa mưa dễ đổ ngã, nhiễm bệnh.
• Cộng dồn cả vụ. Nghiên cứu của Đại học Cần Thơ trên các loại đất chính ở ĐBSCL đề xuất tổng lượng cho cả vụ lúa khoảng 85–95 kg N/ha trên đất phù sa, 70–80 kg N/ha trên đất phèn và đất nhiễm mặn, và 25–35 kg K₂O/ha khi có vùi rơm (Ngô Ngọc Hưng và cộng sự, 2020). Ruộng đã bón nhiều đạm ở các lần trước thì lần này đi ở mức thấp.
• Nhà sản xuất hướng dẫn với cây lương thực bón thúc 100–500 kg/ha cho cả vụ (PVFCCo, n.d.); lượng của lần đón đòng là một phần trong tổng đó.

Vì sao lấy NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE làm ví dụ?

Khuyến cáo sau ngập là giảm đạm, tăng kali (TTXVN, 2026), và công thức 15-5-20 có kali cao hơn đạm. Theo công bố của Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo), NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE (mã số 05388) là phân bón NPK bổ sung vi lượng, dùng bón rễ, hạn sử dụng 36 tháng kể từ ngày sản xuất, với thành phần (PVFCCo, n.d.):

• Đạm tổng số (Nts): 15%
• Lân hữu hiệu (P₂O₅hh): 5%
• Kali hữu hiệu (K₂Ohh): 20%
• Vi lượng TE: kẽm (Zn) 50 ppm, bo (B) 50 ppm
• Độ ẩm: 5%

Theo tài liệu dinh dưỡng lúa của IRRI, lúa thiếu kali dễ đổ ngã, nhiều hạt lép, rễ yếu và dễ bệnh; thiếu kali hay gặp trên đất cát, đất phèn cũ bị rửa trôi và ruộng bón nhiều đạm, lân mà ít kali (Dobermann và Fairhurst, 2000). Vì vậy, với ruộng lá xanh trung bình vừa qua nước lớn, một công thức đạm vừa – kali cao giúp anh chị bù kali mà không đẩy lúa rậm thêm.

Rải phân sau nước lớn: mấy điều nhỏ mà quan trọng

• Xem trời trước khi rải. IRRI lưu ý không bón thúc đạm khi dự báo có mưa lớn (IRRI, 2007). Mùa này nên theo dõi cả lịch triều và tin mưa của địa phương.
• Không rải khi nước còn tràn bờ hoặc còn chảy qua ruộng, phân dễ trôi theo nước ra kênh.
• Quản lý nước ổn định lại sau ngập. Quy trình lúa chất lượng cao, phát thải thấp hướng dẫn tưới ướt – khô xen kẽ từ đẻ nhánh tới trước trổ, mỗi lần cho nước vào lại không quá 5 cm (Nguyễn Thị Thúy Kiều, 2025).
• Rải đều tay, nhất là ở chỗ trũng nơi nước đọng lâu: chỗ đó thường cần xem rễ kỹ hơn, không nên rải dồn thêm phân.
• Đọc bao trước khi bón: đối chiếu tên sản phẩm, thành phần, mã số phân bón và ngày sản xuất in trên bao.
• Một tuần sau bón, đọc lại màu lá theo đúng cách ở Bước 2 để biết ruộng đã hồi chưa.

Đại lý nên dặn bà con điều gì?

Khi bà con ra cửa hàng hỏi phân đón đòng sau nước lớn, đại lý có thể dặn ba câu ngắn: nhổ bụi lúa xem rễ, che bóng đọc màu lá, rồi mới tính ký phân mỗi công. Ruộng rễ đã trắng, lá xanh trung bình là trường hợp dễ dùng NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE theo lượng minh họa ở trên; ruộng rễ còn đen thì xử lý nước trước.

Công ty TNHH Út Nữ phân phối sỉ phân bón khu vực Vĩnh Long và ĐBSCL. Anh chị cần tư vấn thêm hoặc bổ sung hàng, vui lòng gọi hotline 02943 882069.

Kết luận

Sau nước lớn, ruộng lúa Thu Đông không cần thêm thật nhiều phân, mà cần bón đúng lúc rễ đã hồi và đúng lượng theo màu lá. Xem rễ trước, đọc màu lá có phương pháp, rồi đổi ra số ký mỗi công và cộng dồn với các lần đã bón. NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE, với đạm vừa và kali cao, là một ví dụ phù hợp cho tinh thần "giảm đạm, tăng kali" sau ngập; còn lượng thực tế nên tùy giống, chân đất và tư vấn của cán bộ kỹ thuật địa phương.

Tài liệu tham khảo

DASCO – Công ty TNHH DV PTNN Đồng Tháp (2026) *Triều cường ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp như thế nào? Chủ động trước lũ và triều cường cuối tháng 9/2026*. 26 tháng 9. Available at: https://dasco.vn/trieu-cuong-anh-huong-san-xuat-nong-nghiep-nhu-the-nao-chu-dong-truoc-lu-va-trieu-cuong-cuoi-thang-9-2026/ (Accessed: 4 October 2026).

Dobermann, A. and Fairhurst, T. (2000) *Rice: Nutrient disorders & nutrient management*. Singapore and Los Baños: PPI, PPIC and IRRI. Tóm lược tại IRRI Rice Knowledge Bank, mục Potassium deficiency. Available at: http://www.knowledgebank.irri.org/training/fact-sheets/nutrient-management/deficiencies-and-toxicities-fact-sheet (Accessed: 4 October 2026).

IRRI – International Rice Research Institute (2007) *Nitrogen application* (Rice Production e-learning, Nutrient management). Available at: http://www.knowledgebank.irri.org/ericeproduction/pop_up_Nitrogen_application.htm (Accessed: 4 October 2026).

IRRI – International Rice Research Institute (n.d.-a) *Leaf Color Chart*. IRRI Rice Knowledge Bank. Available at: http://www.knowledgebank.irri.org/step-by-step-production/growth/soil-fertility/leaf-color-chart (Accessed: 4 October 2026).

IRRI – International Rice Research Institute (n.d.-b) *Iron toxicity*. IRRI Rice Knowledge Bank (dựa trên Dobermann và Fairhurst, 2000). Available at: http://www.knowledgebank.irri.org/training/fact-sheets/nutrient-management/deficiencies-and-toxicities-fact-sheet/item/iron-toxicity (Accessed: 4 October 2026).

Ngô Ngọc Hưng, Lý Ngọc Thanh Xuân, Trần Ngọc Hữu, Lâm Văn Thông, Nguyễn Bảo Vệ, Lê Phước Toàn, Lê Văn Dang, Nguyễn Kim Quyên, Trần Văn Dũng và Trịnh Quang Khương (2020) 'Sử dụng NPK cho cây lúa trên các biểu loại đất chính ở Đồng bằng sông Cửu Long', *Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ*, 56 (Số chuyên đề Khoa học đất), pp. 177–184. doi: 10.22144/ctu.jsi.2020.083.

Nguyễn Thị Thúy Kiều (2025) 'Quy trình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long', *Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP. Cần Thơ*, 17 tháng 12. Available at: https://kndvnn.cantho.vn/Default.aspx?ndid=18483&tabId=1441 (Accessed: 4 October 2026).

PVFCCo – Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (n.d.) *NPK Phú Mỹ 15-5-20+TE* (mã số 05388). Available at: https://dpm.vn/san-pham/npk-phu-my-15-5-20-te-50kg (Accessed: 4 October 2026).

TTXVN (2026) 'Cần Thơ chủ động bảo vệ gần 100.000 ha lúa trước mưa lớn, triều cường', *Báo Tin Tức – TTXVN*, 17 tháng 9. Available at: https://baomoi.com/can-tho-chu-dong-bao-ve-gan-100-000-ha-lua-truoc-mua-lon-trieu-cuong-c56073252.epi (Accessed: 4 October 2026).

Về nội dung và trách nhiệm

Nội dung được phát triển bởi Grokbot AI. Công ty TNHH Út Nữ và Grokbot AI miễn trừ trách nhiệm đối với mọi thiệt hại phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong bài. Toàn bộ nội dung chỉ mang mục đích khám phá và học thuật, không thay thế tư vấn kỹ thuật chuyên môn, khuyến cáo chính thức của nhà sản xuất hay cơ quan nhà nước, và không cấu thành lời hứa thương mại về năng suất hay hiệu quả kinh tế.