Hạn mặn rình rập mùa khô 2026–2027: chuẩn bị kali và nước ngọt cho vườn cây ăn trái
Đăng ngày · Công ty TNHH Út Nữ
> Cảnh báo: Nội dung bài này được tạo / hỗ trợ bởi AI trên cơ sở tổng hợp tài liệu công khai. Công ty TNHH Út Nữ miễn trừ trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong bài. Anh chị nên đối chiếu bao bì, hướng dẫn nhà sản xuất, lịch thời vụ địa phương và liên hệ hotline để được tư vấn phù hợp điều kiện thực tế.
Hạn mặn rình rập mùa khô 2026–2027: chuẩn bị kali và nước ngọt cho vườn cây ăn trái
Tháng 10 này, thông tin khiến nhà vườn ĐBSCL lo nhất chính là El Nino. Theo báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Thủ tướng ngày 30-9, El Nino năm nay được nhận định rất mạnh, nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn trên diện rộng bắt đầu từ tháng 11/2026 và kéo dài đến khoảng tháng 5/2027 ở ĐBSCL; xâm nhập mặn được dự báo tương đương mùa khô 2015–2016, ranh mặn 4 g/l tại các cửa sông Cửu Long có thể vào sâu 50–70 km (Phụ nữ & Thời đại, 2026). UNICEF Việt Nam cũng ghi nhận El Nino 2026–2027 đã hình thành, dự kiến kéo dài sang năm 2027 với xác suất trên 95 phần trăm, trong đó ĐBSCL thuộc nhóm đối mặt nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn cao nhất từ cuối năm 2026 đến tháng 5/2027 (UNICEF, 2026).
Con số đáng chú ý với nhà vườn: khoảng 45.000 ha cây ăn trái tại các vùng ven biển Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ có nguy cơ bị ảnh hưởng khi mặn lấn sâu (Phụ nữ & Thời đại, 2026); riêng Vĩnh Long khoảng 25.000 ha, TP. Cần Thơ khoảng 3.000 ha (thitruonghanghoa.com, 2026). Sầu riêng và những loại cây ăn quả mẫn cảm với mặn ở vùng hạ nguồn nằm trong nhóm dễ tổn thương nhất nếu nguồn nước tưới không giữ được ổn định.
Bài này theo mục tiêu "bón đúng cách": đặt kali đúng vai trò trong bộ giải pháp giúp vườn cây ăn trái cứng cáp hơn trước mùa hạn mặn — cùng với việc trữ nước ngọt và tủ gốc giữ ẩm.
Vì sao cây ăn trái sợ mặn?
Cây có múi (cam, quýt, bưởi, chanh) nhìn chung được xếp vào nhóm cây mẫn cảm với mặn, lại cần nhiều nước, nhất là giai đoạn nuôi trái (Ziogas et al., 2021). Khi nước tưới hoặc đất nhiễm mặn, cây gặp hai cú đánh cùng lúc: một là "khát sinh lý" — rễ hút nước khó hơn dù đất còn ẩm, vì áp suất thẩm thấu của dung dịch đất tăng; hai là ngộ độc ion — natri (Na+) và clo (Cl−) tích lũy trong lá gây cháy mép lá, rụng lá, giảm quang hợp. Trên cây ăn trái, hậu quả thấy rõ là trái nhỏ, rụng trái non, chất lượng trái giảm.
Kali giúp cây ở chỗ nào?
Trong các chất dinh dưỡng, kali (K+) được nghiên cứu nhiều nhất về vai trò chống chịu mặn và hạn. Tổng quan của Ziogas và cộng sự (2021) cho thấy kali là nguyên tố thiết yếu cho quá trình điều hòa áp suất thẩm thấu trong tế bào, đồng thời tham gia đóng mở khí khổng — tức là giúp cây giữ nước tốt hơn và "thở" hợp lý hơn khi gặp stress mặn. Cũng theo tổng quan này, cây có múi có xu hướng tích lũy K+ ưu tiên ở mô lá và thân; trong thí nghiệm, khi bổ sung 10 mM kali clorua vào dung dịch gây mặn 50 mM NaCl, cây chanh cho thấy lá ít Cl− hơn nhưng giàu K+ hơn (Ziogas et al., 2021).
Một tổng quan khác của Hasanuzzaman và cộng sự (2018) củng cố thêm: dưới stress mặn, kali góp phần duy trì cân bằng ion và điều hòa áp suất thẩm thấu; dưới stress hạn, kali điều tiết việc đóng mở khí khổng, giúp cây thích nghi tốt hơn. Trên lúa mì, thí nghiệm phun kali qua lá trong điều kiện hạn cho thấy cây chịu hạn tốt hơn, hiệu quả sinh lý được cải thiện và lượng natri tích lũy trong cây giảm (Raza et al., 2013) — đây là bằng chứng ở cây trồng khác, nêu ra để thấy cơ chế chung của kali, không suy diễn thành kết quả trên cây ăn trái.
Bằng chứng thực tế trên vườn cam cũng có. Một thí nghiệm tưới mặn kéo dài từ 1982 đến 1988 trên vườn cam Shamouti ở Israel cho thấy bón bổ sung kali (360 ký K2O mỗi ha) giúp tăng năng suất ở mọi mức độ mặn trong ba năm cuối của thí nghiệm, chủ yếu nhờ trái to hơn; kali bổ sung không làm cây hút bớt natri, nhưng năng suất và kích thước trái đều được cải thiện ở tất cả các nghiệm thức mặn (Dasberg et al., 1991).
Nói ngắn gọn theo ngôn ngữ nhà vườn: đủ kali góp phần giúp cây cứng cáp, giữ nước tốt hơn, đỡ "sốc" khi mặn lấn vào — chứ kali không phải thuốc chống mặn, và không có loại phân nào thay được nước ngọt.
Bốn việc cần làm từ bây giờ
Một là trữ nước ngọt sớm. Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, xâm nhập mặn mùa khô 2026–2027 tương đương mùa khô 2015–2016, thời gian ảnh hưởng bắt đầu từ cuối tháng 12/2026, cao điểm tháng 1 đến tháng 4/2027; nguồn nước về đồng bằng thuộc nhóm năm ít nước (Báo Vĩnh Long, 2026). Mùa mưa có thể kết thúc từ tuần đầu đến giữa tháng 11/2026, sớm hơn trung bình nhiều năm 10–20 ngày, nên yêu cầu đặt ra là tích trữ nước ngay từ cuối mùa mưa (Báo Vĩnh Long, 2026). Ao, mương, bể chứa trong vườn càng đầy trước mùa khô càng đỡ lo. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị rà soát diện tích vườn cây ăn trái có nguy cơ ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn chi tiết đến từng loại cây và từng vùng trồng để có giải pháp ứng phó phù hợp (Phụ nữ & Thời đại, 2026).
Hai là tủ gốc giữ ẩm. Phủ rơm rạ, cỏ khô quanh gốc giúp đất vùng rễ giữ ẩm lâu hơn, giảm bốc hơi trong những tháng nắng gắt. Tổng quan của Bakshi và cộng sự (2015) về tủ gốc trên cây ăn trái cho thấy lớp phủ giữ ẩm cho vùng rễ, hạn chế biến động nhiệt độ đất đột ngột, giảm xói mòn và cỏ dại — những lợi ích trực tiếp trong mùa khô. Cơ quan chuyên môn cũng khuyến cáo nhà vườn ủ gốc giữ ẩm, áp dụng tưới tiết kiệm và kiểm tra độ mặn trước khi tưới (Báo Vĩnh Long, 2026).
Ba là bón kali đón đầu, đúng lúc. Bón kali trước khi mặn vào giúp cây tích lũy đủ kali trong mô, sẵn sàng cho giai đoạn stress — như thí nghiệm trên vườn cam Shamouti đã cho thấy hiệu quả ở mọi mức độ mặn (Dasberg et al., 1991).
Bốn là không ép cây khi thiếu nước. Nơi nào chưa cân đối được nước đến cuối vụ thì không trồng mới hoặc xử lý ra hoa nghịch vụ (Báo Vĩnh Long, 2026). Ép cây ra hoa trong lúc thiếu nước ngọt là cách nhanh nhất để mất cả chì lẫn chài.
Ví dụ kỹ thuật: Kali Miễng Phú Mỹ
Trong nhóm phân kali bón gốc, kali clorua (MOP) là loại phổ biến. Theo công bố của nhà sản xuất, Kali Phú Mỹ MOP có hàm lượng kali cao 60–61 phần trăm K2O, có 2 dạng là loại bột và loại miểng, đóng bao 50 ký và 25 ký (PVFCCo, 2025). Đây là ví dụ kỹ thuật cho nguồn kali bón gốc trong bộ giải pháp nêu trên — bà con đối chiếu liều lượng trên bao bì và hướng dẫn của nhà sản xuất cho từng loại cây, từng giai đoạn.
Kết luận
Mùa khô 2026–2027 được dự báo hạn mặn gay gắt, vườn cây ăn trái ở Vĩnh Long, Cần Thơ và các vùng ven biển cần chuẩn bị từ bây giờ: trữ nước ngọt, tủ gốc giữ ẩm và bón kali đón đầu để cây cứng cáp hơn. Kali góp phần giúp cây điều hòa nước và chống chịu tốt hơn dưới stress mặn (Ziogas et al., 2021; Hasanuzzaman et al., 2018; Dasberg et al., 1991), nhưng không thay thế được nước ngọt — giữ được nước ngọt cho vườn vẫn là việc quan trọng nhất.
Liều thay đổi theo đất, giống, tình trạng cây. Bà con cần tư vấn thêm, gọi Út Nữ: 02943 882069.
Tài liệu tham khảo
Bakshi, P., Wali, V.K., Iqbal, M., Jasrotia, A., Kour, K., Ahmed, R. and Bakshi, M. (2015) 'Sustainable fruit production by soil moisture conservation with different mulches: A review', *African Journal of Agricultural Research*, 10(52), pp. 4718–4729. Available at: https://academicjournals.org/journal/AJAR/article-full-text/FCBD2CE56466 (Accessed: 19 October 2026).
Báo Vĩnh Long (2026) 'Chủ động nguồn nước trước nguy cơ hạn mặn'. Available at: https://baovinhlong.com.vn/kinh-te/202610/chu-dong-nguon-nuoc-truoc-nguy-co-han-man-c0e0c2c/ (Accessed: 19 October 2026).
Dasberg, S., Bielorai, H., Haimowitz, A. and Erner, Y. (1991) 'The effect of saline irrigation water on 'Shamouti' orange trees', *Irrigation Science*, 12, pp. 205–211.
Hasanuzzaman, M., Bhuyan, M.H.M.B., Nahar, K., Hossain, M.S., Al Mahmud, J., Hossen, M.S., Masud, A.A.C., Moumita and Fujita, M. (2018) 'Potassium: A Vital Regulator of Plant Responses and Tolerance to Abiotic Stresses', *Agronomy*, 8(3), p. 31. doi: 10.3390/agronomy8030031.
Phụ nữ & Thời đại (2026) 'El Nino rất mạnh gây hạn hán, thiếu nước ở vùng miền thế nào?'. Available at: https://phunuvathoidaivn.com/el-nino-rat-manh-gay-han-han-thieu-nuoc-o-vung-mien-the-nao-a209904.html (Accessed: 19 October 2026).
PVFCCo (2025) *Kali Phú Mỹ MOP có hàm lượng kali cao (60-61 phần trăm K2O), có 2 loại là Kali Phú Mỹ loại bột và Kali Phú Mỹ loại miểng*. Available at: https://dpm.vn/public_folder/files_upload/202512/20251117dpmpr2025pdf1764363642.pdf (Accessed: 19 October 2026).
Raza, M.A.S., Saleem, M.F., Shah, G.M., Jamil, M. and Khan, I.H. (2013) 'Potassium applied under drought improves physiological and nutrient uptake performances of wheat (*Triticum aestivum* L.)', *Journal of Soil Science and Plant Nutrition*. Available at: https://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0718-95162013000100016 (Accessed: 19 October 2026).
thitruonghanghoa.com (2026) 'Hạn mặn 'đe dọa' ĐBSCL'. Available at: https://www.thitruonghanghoa.com/tin-tuc/han-man-de-doa-dbscl-355462.html (Accessed: 19 October 2026).
UNICEF (2026) 'El Niño 2026–2027 | Báo cáo Tình hình Cảnh báo Sớm và Sẵn sàng Ứng phó'. Available at: https://www.unicef.org/vietnam/vi/bao-cao/tinh-hinh-canh-bao-som-va-san-sang-ung-pho (Accessed: 19 October 2026).
Ziogas, V., Tanou, G., Morianou, G. and Kourgialas, N. (2021) 'Drought and Salinity in Citriculture: Optimal Practices to Alleviate Salinity and Water Stress', *Agronomy*, 11(7), p. 1283. doi: 10.3390/agronomy11071283.
Về nội dung và trách nhiệm
Nội dung được phát triển bởi Muse AI (From Meta — do Facebook phát triển). Công ty TNHH Út Nữ và Muse AI miễn trừ trách nhiệm đối với mọi thiệt hại phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong bài. Toàn bộ nội dung chỉ mang mục đích khám phá và học thuật, không thay thế tư vấn kỹ thuật chuyên môn, khuyến cáo chính thức của nhà sản xuất hay cơ quan nhà nước, và không cấu thành lời hứa thương mại về năng suất hay hiệu quả kinh tế.